هلیکوپتر تهاجمی آپاچی توسط شرکت مک دانل داگلاس (اکنون بوئینگ) ساخته شده و نوع ای اچ دی –64 ای آن در سال 1984 وارد خدمت در ارتش ایالت متحده گردید. آپاچی به عنوان پیشرفته ترین هلیکوپتر تهاجمی دو موتوره در جهان شناخته شده است و در دو نوع با پسوند ای و دی عرضه می شود. آپاچی توانایی حمله به قلب نیروهای دشمن را در روز یا شب در تمام شرایط جوی داشته و قابلیت استفاده از انواع سلاح ها را داراست. ای اچ-64-دی نوع جدیدتر و پیشرفته تر این هلیکوپتر بوده که با نام آپاچی کمان دراز یا (لانگ بُو آپاچی) شناخته می شود . این سیستم جنگ افزار مخوف برای میدان های نبرد دیجیتالی آینده طراحی و ساخته شده است. از اصلی ترین اصلاحاتی که بر روی این هلیکوپتر انجام شده می توان به اضافه شدن رادار موج میلیمتری کنترل آتش (اف سی آر) موشک های هوا به زمین، فرکانس رادیوی شلیک کن-فراموش کن (لانگ بوُ هلفایر) که نیاز به نوع لیزری را مرتفع کرده است، موتورهای به روز شده، اویونیک و کابین یکپارچه شده اشاره کرد. سیستم رادار کنترل آتش (لانگ بُو ) که در بالای روتور اصلی آپاچی قرار گرفته متشکل از آنتن و ترانسمیتر بوده که به صورت چند حالته و موج میلیمتری است. طول موج کوتاه به علت ارسال پرتوهای باریک قابلیت مقابله با اقدامات متقابل دشمن را به وجود آورده است.

سیستم لانگ بُو توانایی شناسایی، طبقه بندی و اولویت بندی 256 هدف زمینی را به صورت خودکار در تمام شرایط جوی و پیچیدگی میدان نبرد داراست. رادار کنترل آتش در چهار حالت مورد استفاده قرار می گیرد:


--------------------------------------------------------------------------------

(اِی تی اِم) یا حالت هدف گیری هوایی جهت شناسایی و اولویت بندی اهداف هوایی؛

(جی تی اِم) یا حالت هدف گیری زمینی جهت تهاجم به اهداف روی زمین همچنین شناسایی تهدیدهای هوایی؛

(تی پی اِم) حالت نقشه برداری از مواضع زمینی که در وضعیت آب و هوایی نامطلوب به یاری خلبان می آید؛

بی آی تی که یک سیستم آزمایش درونی رادار است و اشکالات فنی سیستم را در حال پرواز و همچنین حین تعمیر آشکار می سازد.


--------------------------------------------------------------------------------


سیستم های (تی ای دی اس و پی ان وی اس) که اولی تصاویر اپتیکی و تلویزیونی به همراه دید مادون قرمز از جلو را برای خدمه ارسال می دارد و دومی تصاویر مادون قرمز در تمام جهات را برای دید شب به عدسی تک چشمی متصل به کلاه خلبان (کابین عقب) یا کمک خلبان/افسر تسلیحات (کابین جلو) می فرستد. هر دوی این سیستم ها بر روی برجک ثابت یا گردان روی دماغه هلیکوپتر نصب شده اند. ترکیب اف سی آر و تی ای دی اس برتری انکار ناپذیری را برای آپاچی به وجود آورده است، در حالیکه خلبان در وضعیت ای تی ای ام رادرا کنترل آتش، اهداف هوایی اعم از هلیکوپتر یا هواپیمی را جست و جو می کند کمک خلبان/افسر تسلیحات سی پی جی اهداف زمینی را به کمک تی ای دی اس شناسایی می کند. در حالت یکپارچه وقتی اف سی آر هدفی را شناسایی و اولویت بندی می کند تی ای دی اس به طور خودکار روی هدف قفل کرده و سپس کمک خلبان/افسر تسلیحات می تواند تصاویر الکترواپتیکی هدف مورد نظر را دریافت کند. موشک های موشک های هوا به زمین (آر اف هلفایر) با جستحوگر موج میلیمتری و برد 8 تا 12 کیلومتر که مهم ترین جنگ افزار آپاچی است با توانایی «شلیک کن و فراموش کن» اطلاعات اهداف اولیه و ثانویه را از اف سی آر و تی دی ای ای یا یک هلیکوپتر دیگر گرفته و این قابلیت را دارد که قبل از شلیک و یا بعد از شلیک روی اهداف ثابت و متحرک قفل کند . برتری این نوع موشکها نسبت به نوع لیزری قابلیت شلیک در مناطق آب و هوایی نامطلوب است و این موشک برای از بین بردن اهداف زره پوش شده مانند تانکها و انواع خودروهای سنگین مورد استفاده قرار می گیرند.آپاچی همچنین می تواند انواع موشک های هوا به هوای سایدوایندر و میسترال را جهت شکار هلیکوپتر و هواپیماهای دشمن و موشک ضد رادار ساید آرم را برای مقابله با تهدیدهای راداری دشمن با خود حمل کند. توپ30 میلیمتری با قابلیت شلیک 625 بار در دقیقه با توانایی حمل 1200 گلوله و سیستم پرتاب راکت با بالچه های تاشونده شامل 76 راکت 70 میلیمتری (هایدرا) جهت استفاده علیه افراد و خودروهای سبک از دیگر سلاح های استاندارد نصب شده روی آپاچی است. برای عملیات پشتیبانی نزدیک (ضد زره) آپاچی 16 موشک هِلفایر روی چهار ریل پرتاب و 1200 گلوله توپ حمل می کند در عملیات تهاجمی (ضد زره)تعداد موشک های هلفایر به 8 و گلوله های توپ به 320 تقلیل می یابد در عملیات اسکورت نیروهای زمینی و یا دیگر هلیکوپترها از راکت های هایدرا و موشک های هوا به هوا نیز استفاده می شود .دو موتور توربوشفت جنرال الکتریک پر قدرت (تی700-جِی ای -701 سی 1265 کیلووات) قدرت مورد نیاز این پرنده را تامین می کنند. آپاچی ارتش انگلیس نیز از موتورهای آر تی اِم-322 ساخت رولز رویس/توربومکا بهره می برند. حداکثر برد آپاچی با مخازن سوخت خارجی 1900 کیلومتر و بدون مخازن خارجی 400 کیلومتر است.البته آپاچی ها به مناطق درگیری از پایگاههای خود با هواپیماهای سی-5 یا سی-17 حمل می گردند.


وحشت با Apache Longbow بالگرد تهاجمی آپاچی در دهه 80 میلادی توسط شرکت مک دانل داگلاس ایالات متحده ساخته شد و نوع AH-64A آن در سال 1984 وارد ارتش آمریکا گردید.

آپاچی که در واقع پیشرفته ترین بالگرد تهاجمی دو موتوره جهان شناخته می شود در دو نوع A وD در حال خدمت در برخی از ارتش های جهان است . Apache Longbow یا AH-64D جنگ افزار مخوفی است که فقط برای نبرد دیجیتالی در آینده طراحی گردیده است.

به این بالگرد رادار موج میلیمتری کنترل آتش (FCR) و موشک هوا به زمین و فرکانس رادیویی شلیک کن – فراموش کن Longbow hellfire که نیاز به نوع لیزری را رفع کرده و موتورهای تقویتی و سیستم های ایونیک پروازی پیشرفته تر و کابین یکپارچه نسبت به مدل قبلی اضافه شده است.
سیستم Longbow می تواند عملیات شناسایی طبقه بندی و اولویت بندی 256 هدف زمینی را به طور تمام خودکار و در تمام شرایط جوی و پیچیدگی محیط نبرد انجام دهد.این سیستم رادار کنترل آتش در بالای روتور اصلی آپاچی قرار دارد و متشکل از آنتن و ترانسیمتر است که به صورت چند حالته و موج میلیمتری است.
این سیستم در 4 حالت مورد استفاده قرار میگیرد:
- ATM: حالت هدف گیری هوایی
- GTM: حالت هدف گیری زمینی
- TPM: حالت تهدیدهای هوایی
- BIT: سیستم آزمایش درونی رادار

سیستم TADS یا سیستم تصاویر اپتیکی و تلویزیونی به همراه دید مادون قرمز از جلو برای خدمه ارسال میشود و سیستم تصاویر مادون قرمز در تمامی جهات را برای دید در شب به عدسی تک چشمی متصل به کلاه خلبان که در کابین عقب قرار دارد و یا کمک خلبان که در کابین جلو قرار گرفته شده می فرستد.
هر دو سیستم بر روی برجک گردان یا ثابت بر روی دماغه بالگرد نصب شده اند .
مهمترین جنگ افزار آپاچی موشکهای هوا به زمین Hell fire RF با جستجوگر موج میلیمتری و برد 8 تا 12 کیلومتر است. همچنین می تواند انواع موشکهای هوا به هوای استینگر و سایدویندر و میسترال را جهت شکار بالگرد ها و هواپیماهای دشمن برگزیند.
در ضمن جهت مقابله با تهدیدهای راداری دشمن نیز می تواند از موشک ضد رادار ساید آرم استفاده نماید.
توب 30 میلیمتری با قابلیت 625 بار در دقیقه و با توانایی حمل 1200 گلوله و سیستم پرتاب راکت با بالچه های تا شونده شامل 76 راکت 70 میلیمتری هایدرا نیز از دیگر قابلیت های این پرنده آهنی مخوف است.
موتور های این بالگرد از دو موتور پرقدرت توربو شفت جنرال الکتریک و با قدرت 1265 کیلووات میباشد. البته آپاچی های سفارشی ارتش انگلیس از موتورهای وطنی ساخت خود یعنی رولزرویس-توربومکا بهره میبرند. حداکثر برد پروازی آپاچی با مخزن سوخت خارجی 1900 کیلومتر و بدون آن 400 کیلومتر است.


هليكوپتر ((RAH-66 كمانچي)) طرح مشترك كمپاني بوئينگ و سيكورسكي به عنوان اولين هليكوپتري كه علاوه برعمليات تهاجمي توانايي انجام ماموريت هاي شناسايي را نيز دارد و همچنين اولين هليكوپتر پنهانكار ؛نسل پيشرفته از پرنده هاي ارتش امريكاست.
((كمانچي)) براي خدمت در گردان هاي هليكوپتري تهاجمات سبك طراحي شده و بيشتر بعنوان مكمل براي اپاچي در ميادين نبرد مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
پيشرانه هاي كمانچي دو دستگاه موتور پيشرفته ي توربو شفت T800-801 با قدرت 1440 شفت اسب بخار ساخت LHTEC بوده كه با توجه به بدنه ي با مقاومت كم در برابر هوا بسيار سريعتر از اپاچي كه از نظر اندازه نيز از كمانچي بزرگتر است پرواز ميكند.سرعت كروز اين هليكوپتر حدود 310 كيلومتر بر ساعت ميباشد.

مهمترين نقش كمانچي جستجوي نيروهاي دشمن و مشخص كردن انها براي هليكوپتر اپاچي در تمام شرايط جوي و شب است.براي نيل به اين هدف كمانچي به انواع سنسور مادون قرمز شده است كه ميتوان به سيستم ديد روبه روي مادون قرمز FLIR و سيستم اطلاعات پروازي head up يكپارچه شده با كلاه خلبان اشاره كرد كه در پرواز هاي نزديك به سطح زمين قابليت فوق العاده اي را به خلبان ميبخشد البته اين هليكوپتر در عمليات هاي تهاجمي سبك نيز ميتواند نيروهاي پياده را همراهي كند.بطور كلي دو ماموريت ديده باني و تهاجمي هوا به هوا و هوا به زمين براي اين پرنده در نظر گرفته شده است.
تجهيزات عملياتي كمانچي شامل سيستم ديد در شب براي خلبان:نمايشگر نصب شده روي كلاه خلبان:سيستم الكترواوپتيكي شناسايي هدف و سيستم هاي اويونيك:ناوبري:شناسايي و مخابرات كاملا يك پارچه شده است.

سيستم هاي هدف يابي شامل FLIR :فاصله ياب و نشانه گذاري ليزري و سيستم رادار موج ميليمتري longbow از همان نوع نصب شده روي اپاچي به همراه سيستم تلويزيوني پيشرفته است.از جمله سيستم هاي بي نظير ان ميتوان به خط انتقال داده ها اشاره كرد كه با اتصال كمانچي به هليكوپتر هاي ديگر و مركز فرماندهي ؛اين پرنده را با شبكه ي ماشين هاي جنگي موجود در ميدان هاي ابرد ديجيتالي يكپارچه ميكند.
مقطع راداري كمانچي كمتر از مقطع راداري موشك هلفاير است !!!! .براي كاهش مقطع راداري تمام تسليحات كمانچي در محفظه هاي داخلي حمل ميشوند حتي توپ 20 ميليمتري هليكوپتر در مواقعي كه مورد استفاده قرار نميگيرد چرخيده و پشت برجك جاي ميگيرد.تمام بخش كناري كه از مواد مركب است صاف و بدون انحنا بوده و در ساختمان برجك و پوشش موتور نيز از همين رويه پيروي شده است.

مقطع راداري كمانچي از روبه رو 360 بار كمتر از اپاچي بوده يعني اين هليكوپتر 5 برابر بيشتر از اپاچي ميتواند به دشمن نزديك شود.
علاوه بر پنهانكاري راداري كمانچي توانايي پنهانكاري صوتي را نيز داراست.روتور اين هليكوپتر نصف روتور ديگر پرنده هاي هم كلاس صدا دارد.روتور اصلي 5 تيغه؛فن و روتور دم كمترين تداخل اغتشاش هوا را دارند.
به طور كمانچي ميتواند 40٪ بيشتر از اپاچي به هدف نزديك گردد بدون اينكه مورد شناسايي صوتي واقع گردد.
جهت جلوگيري از شناسايي توسط سيستم هاي گرماياب و يا موشك هاي هدايت شونده ي گرمايي شركت سيكورسكي طرح بينظير را براي بدنه ي كمانچي تدارك ديده است. در اين طرح هواي سرد ورودي موتور با هواي گرم اگزوز تركيب شده و دماي ان را پايين مي اورد؛سپس گاز اگزوز سرد شده از طريق دريچه هاي روي تيرك دم خارج ميشود.تعمير و نگهداري اين جنگنده ي هوايي حتي در خطوط مقدم ميدان هاي نبرد و قابليت حمل اسان و سريع با هر هواپيماي ترابري نيروي هوايي از ديگر مشخصه هاي اين هليكوپتر است.
توپ 20 ميليمتري؛راكت هاي 70 ميليمتري هايدرا ؛ موشك ضد تانك هلفاير(اتش جهنم) و موشك هوا به هواي استينگر از تسليحات قابل حمل توسط كمانچي است.
برد اين هليكوپتر با مخازن سوخت داخلي 262 ناتيكال مايل و با مخازن سوخت خارجي كه در صورت لزوم روي بالچه هاي جدا شونده نصب ميشوند به 1260 ناتيكال مايل افزايش ميابد.